iflabs

BÜLTEN · İşler Değişiyor · #002

paradigma değişiyor. yazıcı da bunun farkında mı?

irfan yüksel · iflabs

İŞLER DEĞİŞİYOR · #002 paradigma değişiyor. yazıcı da bunun farkında mı? okuma süresi: yaklaşık 6 dakika. yazıcı kurulumu bu süreye dahil değil. merhaba, geçen sayıda kapının altından ışık sızmasın diye kıyafetleri araya sıkıştırıp ansiklopedi okuyan çocuktan söz etmiştim. bu kez sizi çok daha gündelik bir yere götüreceğim: odanın köşesindeki yazıcının yanına. çünkü bazen büyük bir değişimi anlamak için tek bir işin nasıl değiştiğine bakmak yetiyor. bir dosyanın çıktısını alacaksınız. hepsi bu. ama bilgisayar yazıcıyı görmüyor. aynı ağa mı bağlılar? yazıcının modeli neydi? uygun sürücü nereden indiriliyordu? işletim sistemi hangisiydi? bir ayar ekranı açılıyor, ardından bir başkası. siz yalnızca iki sayfa istiyordunuz; kendinizi küçük çaplı bir bilgi işlem mesaisinde buluyorsunuz. yazıcı da odanın köşesinde gayet sakin. acelesi olan sizsiniz. bu sahneyi geçenlerde aynı gün içinde iki kez yaşadım, iki ayrı ofiste. ikisinde de ayar ekranlarına dalmak yerine chatgpt’ye ne istediğimi söyledim: yazıcıyı bulsun, bilgisayara bağlasın, dosyayı yazdırsın. bunu her yazıcıda, her bilgisayarda kusursuz çalışan bir sihir gibi anlatmayacağım. kullandığım asistanın bilgisayarda işlem yapabilmesi için gerekli erişimler vardı. cihaz, ağ ve arada gereken onaylar sonucu değiştiriyor. süre de tutmadım. beni asıl şaşırtan, işe başlama biçimimdi. adımları tek tek hatırlamaya çalışmak yerine, ulaşmak istediğim sonucu söyledim. benim heyecanlandığım yer tam burası.
yazıcı bağlantısını anlatan illüstrasyon

bu sayının meselesi

paradigma değişiyor. bizim alışkanlıklar biraz geriden geliyor. bir süre önce yapay zekâya “bunu nasıl yaparım?” diye soruyor, cevabı okuyup işe kendimiz koyuluyorduk. şimdi bazı işlerde “bunu yap” diyebiliyoruz. bu iki cümle arasındaki fark küçük görünüyor. günün içine yerleştirince büyüyor. bir dosyayı bulmak, içinden gerekli bilgileri çıkarmak, bir tablo hazırlamak, bir görseli düzenlemek… uygun araçlar ve bağlantılar olduğunda, sohbetin sonunda üzerinde çalışabileceğimiz bir sonuç bulunabiliyor. yazıcıdan sonra aynı yaklaşımı kendi işimin araçlarında da denedim. adobe tarafında chatgpt’ye ne istediğimi anlatıp düzenlemeyi ona yaptırdım. photoshop’ta görsel düzenleme, premiere’de video düzenleme gibi işler için yıllardır öğrendiğimiz komutları düşünün. bu işlemlerin bir bölümünü artık istediğimiz sonucu tarif ederek asistana yaptırabiliyoruz. yapabilecekleri, erişebildiği araçlarla sınırlı; yine de yıllardır alıştığım çalışma biçiminden oldukça farklı. autodesk fusion’da da bağlantıyı kurduktan sonra tasarımı tarif ederek modelleme yaptırmayı denedim. fusion’daki deneme beni 1990’a götürdü. üniversitedeydim ve autocad öğrenmeye çalışıyordum. o günlerden bugüne gelinen nokta beni gerçekten etkiledi: o zaman programın dilini öğrenmeye çalışıyordum; bu kez ne istediğimi anlatarak başladım.
teknik çizim masasında çalışan tasarımcı ve iki robot
bilgisayarın dilini öğrenmek için yıllar harcadık. şimdi bilgisayar, bizim anlattığımız işi yapabilmek için daha fazla yol buluyor. yıllarca edindiğimiz operatör bilgisinin bir bölümü, bazı işlerde artık gerekmeyebiliyor. hangi komutun nerede olduğunu bilmek için harcadığımız emeği düşününce, bu bana küçük bir değişiklik gibi gelmiyor. elimizin alıştığı düğmelerden çok, ne istediğimizi anlatabilmemiz ve çıkan işi değerlendirebilmemiz önem kazanıyor. teknik standartlara uygunluk da bu değerlendirmenin içinde; bir tasarımın oluşması, üretime hazır olduğu anlamına gelmiyor. yeni modeller kadar, onları kullandığımız araçlara bağlayan yollar da bu değişimi büyütüyor. arada MCP diye bir kısaltma duyabilirsiniz. yapay zekâ asistanlarının programlara ve bilgi kaynaklarına bağlanması için geliştirilmiş ortak bir standart. örneğin bir tasarım programı bu bağlantı üzerinden modelleme araçlarını sunuyorsa, asistan isteğimizi o araçları kullanarak uygulayabiliyor. hangi işlemlerin yapılabileceğini bağlantının sunduğu araçlar ve erişim izinleri belirliyor. bilgisayarda iş yaptırmanın başka yolları da var. asistanın ekranı kullanarak işlem yapmasıyla MCP üzerinden bir araca bağlanması farklı yöntemler. bizim açımızdan ortak sonuç, bazı adımları artık kendimiz uygulamak zorunda olmamamız. yıllardır “ben yaparım” dediğimiz bir işte, “neresini devredebilirim?” diye düşünmek bile yeni bir alışkanlık.

bir işle başla

ilk işiniz küçük olsun. sonucu belli olsun. henüz başlamadıysanız, ilk denemede hayatınızı baştan düzenlemeye çalışmayın. gün içinde sizi oyalayan bir iş yeter. mesela cevap bekleyen bir müşteri talebi. denemek için kişisel bilgileri çıkarılmış bir örnek kullanabilirsiniz. yalnızca “buna cevap yaz” demek yerine şöyle başlayın: “bu mesajda müşteri ne istiyor? eksik bilgileri ayrı yaz. elimizde olmayan fiyat veya teslim tarihi uydurmadan, kısa ve sıcak bir cevap taslağı hazırla. gönderme; önce ben okuyacağım.” sonra taslağa müşteri gözüyle bakın. sorusu cevaplanmış mı? gereksiz bir söz verilmiş mi? siz böyle konuşur muydunuz? ilk sonuç tam oturmazsa düzeltmeyi de tarif edebilirsiniz: “giriş fazla resmî olmuş. kısalt. teslim tarihi belli değil; bunu daha açık söyle.” bu haftanın denemesi bu olsun: tek bir iş seçin, bir taslak alın, bir kez düzeltin. ardından kendinize sorun: işim gerçekten kolaylaştı mı?

bir adım öteye

her seferinde yeniden tanışmayalım. bir süredir kullanıyorsanız, belki tanıdık bir yere geldiniz: bir gün çok iyi sonuç alıyorsunuz, ertesi gün aynı tadı bulamıyorsunuz. bazen dün verdiğimiz örnek, bugün konuşmanın içinde olmuyor. bazen “kısa olsun” diyoruz ama kısa derken ne kastettiğimizi yalnızca biz biliyoruz. az önceki müşteri cevabını düşünelim. iyi çalışan hâlini bir kenara koymak işe yarar. yanına da üç not: nasıl konuşuyoruz? hangi bilgileri kullanıyoruz? neyi kesinlikle varsaymıyoruz? bir sonraki talepte bu örneği ve notları birlikte verin. her seferinde aynı şeyleri yeniden anlatma ihtiyacı azalıyor. kullandığınız araçta kayıtlı talimat veya proje özelliği varsa orada tutabilirsiniz; yoksa düzenli bir belge de iş görür. sonra işi biraz zorlaştırın: eksik bilgi içeren bir talep seçin. asistan eksikliği fark ediyor mu, yoksa boşluğu kendi mi dolduruyor? cevabı güzel yazmış olması hoşumuza gidebilir. ama müşteriye hiç konuşmadığımız bir teslim tarihi verdiyse, o güzel cümleyi silmemiz gerekir.

işin içine yerleştir

sizde çalıştı. peki ekipte nasıl çalışacak? şimdi aynı müşteri talebini bir işletmenin içine taşıyalım. bir kişi iyi cevap hazırlıyor olabilir. fakat ekipte üç kişi farklı fiyat listeleri kullanıyorsa, hızlanan şey biraz da karışıklık olur. bu yüzden şirket tarafında ilk soru bence çok gündelik: “bu işin doğru bilgisi nerede?” ardından diğerleri geliyor. güncel listeyi kim tutuyor? eksik bilgi varsa kime soruluyor? müşterinin bilgileri hangi araca giriyor ve oraya kimler erişebiliyor? müşteriye gitmeden önce cevabı kim görüyor? bunları belirleyince bir akış kurabiliriz: talep gelir, ilgili bilgi bulunur, taslak hazırlanır, sorumlu kişi kontrol eder ve gönderir. ilk denemede bütün şirketi dönüştürmeye gerek yok. tek bir talep türü, belli bir sorumlu ve kısa bir deneme dönemi yeterli bir başlangıç olabilir. sonunda da yalnızca “çok hızlı yazdı” demeyelim. kontrolle birlikte ne kadar zaman harcadık? kaç cevabı düzeltmek gerekti? yanlış bilgi üretildi mi? kullanım maliyeti ne oldu? ekip ertesi gün de bu yöntemle çalışmak istedi mi? asıl kazanç, işin tekrarında belli oluyor.
müşteri talebinden teklif hazırlayan kişi ve robot

okuma masası

biraz daha kurcalamak isteyenlere farklı yapay zekâ asistanlarının adobe araçlarına nasıl bağlandığını adobe’nin bağlantılar açıklamasından inceleyebilirsiniz. https://helpx.adobe.com/creative-cloud/apps/integration-with-other-apps/adobe-connectors/adobe-connector-overview.html tasarım tarafında autodesk’in fusion MCP yazısı, asistanların fusion’la bağlantı kurarak işlem yapmasının arkasındaki yaklaşımı anlatıyor. https://www.autodesk.com/products/fusion-360/blog/introducing-the-fusion-mcp-opening-fusion-to-ai-powered-workflows/

gelecek pazar işi biraz büyütelim

bir müşteri mesajı geliyor: birkaç ürün soruyor, fiyat istiyor, ne zaman teslim edebileceğimizi öğrenmek istiyor. cevabı hazırlamak için ürün dosyasını açıyoruz, fiyat listesini buluyoruz, önceki yazışmaya dönüyoruz. belki bir görsel ekliyor, ardından teklif belgesini hazırlıyoruz. tek bir cevap için kaç farklı yere uğradığımızı çoğu zaman fark etmiyoruz. gelecek sayıda peşine düşmek istediğim soru şu: bir müşteri talebini yapay zekâya verdiğimde, ürün bilgilerini ve fiyat listesini kullanıp işi teklif taslağına kadar taşıyabilir mi? ben nerede devreye gireceğim, hangi adımları ona bırakabileceğim? bir paragraf yazdırmaktan, birkaç adımı olan bir işi devretmeye geçelim. yazıcıyla açtığımız kapıdan biraz daha içeri girelim. sizin aklınızdaki işi de merak ediyorum. bu e-postayı yanıtlayıp anlatın; hangi kısmında vakit kaybettiğinizi de yazın. bazen başlangıç noktası tam orası oluyor. görüşmek üzere, İrfan İrfan

Okumaya devam et

işler değişiyor

çocukken ışığı saklardım. şimdi o ışıkta gördüklerimi paylaşmak istiyorum.

#001 · Sayıyı oku →
işler değişiyor